Pedagogische Studiedag door Dominique Roos

Maandag 28 november heeft Dominique Roos, psychologe en criminologe verbonden aan de Universiteit Antwerpen, een bezoek gebracht aan het Lucernacollege Antwerpen om de leerkrachten een verdieping en uitbreiding van hun visies te bieden.

De grond(doel)stellingen voor haar lezing/bijscholing, bedoeld om uiteindelijk over te dragen aan de deelnemers, waren als volgt geformuleerd:

• Gedragingen van adolescenten begrijpen in het kader van (neuro)biologische, cognitieve en (psycho)sociale veranderingen eigen aan hun leeftijdsfase
• Jongeren motiveren tot grensaanvaardend gedrag
• Communicatieprincipes hanteren die jongeren motiveren om constructief mee te werken in de lessen

Belangrijke zaken bij het verwezenlijken van deze doelstellingen is het realiseren van de verschillende fasen van een kind (participeren in het secundair onderwijs), namelijk de vroege adolescentie (10-14 jaar); middenadolescentie (14-16 jaar) en de late adolescentie (16-25 jaar). In de eerste ‘fase’ hebben de emoties de overhand boven rationeel denken, terwijl in de tweede fase dit zich meer inperkt maar verandert naar een lust tot sensatie, experimentatie en acceptatie door leeftijdsgenoten. In de laatste fase ten slotte wordt men ‘volwassen’: er ontwikkelt zich een lange-termijnperspectief en een bepaald verantwoordelijkheidsgevoel.
Om uw leerling beter te begrijpen moet er in het oog gehouden worden dat een tiener allerlei veranderingen doormaakt, zowel fysiek als mentaal, in een relatief korte periode. Zowel de opvoeding (door niet alleen het gezin/de ouders, maar ook de pedagogische omgeving van een school), als de ‘natuur’ (veranderingen in het lichaam, de hersens) spelen een essentiële rol in de ontwikkeling tot een volwassene.

Door begrip te hebben voor alle zaken die een tiener meemaakt, kunnen ook de leerkrachten meer begrip tonen voor de leerling als persoon en diens leefwereld. Hieruit volgend kan ook geleerd worden leerlingen op een meer effectieve manier te motiveren voor school en de waarden en normen die zij probeert te leren aan al haar participanten. Ook kan het de pedagogische relatie tussen leerkracht en leerling (nog meer) verbeteren en verdiepen. Het gaat hier dan niet alleen om het bestaande gedrag te analyseren en te (ver)helpen; maar ook om preventie van bepaalde gebeurtenissen.
Leerlingen zullen van nature geneigd zijn grenzen op te zoeken en bij voorkeur te verbreken, terwijl een pedagogisch individu deze altijd zal willen opleggen (Ik haat jou als je mij grenzen oplegt… en ik haat jou als je het niet doet: de grenzenparadox voor een leerling/jongere). De ‘kunst’ zit voor de leerkrachten in deze energie van beide kanten in de gewenste en goede banen te leiden, waardoor er wederzijds respect blijft bestaan en medewerking van beide kanten gestimuleerd wordt. Kernwoorden zijn aandacht, begrip, positieve feedback en duidelijke communicatie.